Nieuws

De huidige arbeidsmarkt vraagt juíst om investering in kwetsbare medewerkers

Sinds begin 2017 is er geen nieuwsbericht over de arbeidsmarkt dat niet rept over schaarste en personeelstekorten. Was dat eerst met name nog binnen ICT, techniek, bouw, logistiek, onderwijs, en zorg en welzijn, inmiddels is het meer de vraag waar geen tekorten zijn op de arbeidsmarkt. Terwijl het nog geen twee jaar geleden is dat de grootste reorganisaties werden aangekondigd en we ons vooral zorgen maakten over waar we onze medewerkers konden plaatsen.

De badkuip die Intelligence Group eerder introduceerde als een visualisatie van de kwetsbare groep op de arbeidsmarkt wordt steeds kleiner. Zat twee jaar geleden nog tweederde van de Nederlandse beroepsbevolking in de badkuip, nu is het nog ‘slechts’ 43,3%. Met name hbo’ers doen het goed ten opzichte van lager en middelbaar opgeleiden. Toch zien we dat het aantal vacatures voor lager en middelbaar opgeleiden in verhouding het afgelopen jaar juist harder is gestegen. Aan de andere kant is het aanbod van mensen op dit niveau ook vele malen groter, waardoor de kansen niet evenredig stijgen. 

Zorgen om kwetsbare groep medewerkers blijven
In tijden dat alle lichten op groen staan (vanuit medewerkersperspectief) en de focus vooral op het aantrekken van talent ligt, lijkt de urgentie om medewerkers arbeidsmarktfit te krijgen minder groot. Wij blijven ons echter zorgen maken om de mensen die structureel in de badkuip zitten. Mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt, met beperkingen of die het verkeerde beroep hebben gekozen. De mensen die niet profiteren van de aantrekkende arbeidsmarkt en die bij baanverlies grote kans hebben op langdurige werkloosheid. Mensen die in een overschotfunctie zitten, waarbij de vraag vanuit de arbeidsmarkt substantieel lager is dan het beschikbare aanbod van werkzoekenden. Mensen die bij het eerste beetje tegenwind op de arbeidsmarkt, dadelijk alsnog aan de kant worden geschoven. Mensen waar niet in geïnvesteerd wordt, terwijl ze perfect kunnen passen in schaarste functies. En mensen die functies uitoefenen die er over 5 jaar mogelijk niet meer bestaan.

Welke functies kennen nog overschotten?

Intelligence Group berekent elk kwartaal op basis van de actuele cijfers over de vraag vanuit werkgevers en het beschikbare aanbod vanuit de Nederlandse beroepsbevolking de arbeidsmarktkansen op branche en functieniveau*. Daarbij hebben we nu ook gekeken naar de functies die krimpen in vraag. Een greep uit het totaal van overschotfuncties laat wisselende vakgebieden zien zoals administratie, marketing, kwaliteitsmanagement en ook ICT. Voor deze functies geldt dat zij een lage arbeidsmarktkans hebben én er een krimp in vraag is. De verwachting naar de toekomst toe is dat de kansen voor deze functies dus verder af zullen nemen.

Lage kansen AMK

Bron: Arbeidsmarktkansen.nl

Duidelijk zichtbaar wordt dat met name de MBO functies een lastigere positie op de arbeidsmarkt hebben als het gaat over arbeidsmarktkansen en krimpberoepen. Afhankelijk van de regio waarin iemand woont, de leeftijd en lengte van het dienstverband kan de arbeidsmarktkans op individueel niveau nog variëren. Zo is de medewerker reisbureau in Utrecht gemiddeld kansrijker dan in Zuid-Holland met een AMK-score van respectievelijk 51,8 ten opzichte van 45,0 in Zuid-Holland. Daarbij zijn er ook functies die op mbo slechter scoren, terwijl er op hbo niveau meer vraag is zoals bijvoorbeeld de 3D ontwerper die op hbo een score van 71 heeft. Voor sommige mensen zal de overstap naar een kansrijkere functie dus kunnen zitten in het verhogen van het opleidingsniveau.

Dit is het moment om te investeren
Opvallend is dat de functiegroepen die eerder als kwetsbaar werden aangeduid, zoals administratief medewerkers, beveiligers en receptionisten, nu een flinke groei in aantallen vacatures laten zien en dus uit de badkuip zijn gekropen. Dit zijn de groepen die hebben kunnen profiteren van de aantrekkende arbeidsmarkt. Tegelijkertijd zijn dit waarschijnlijk ook de functies die met invloed van digitalisering, bezuinigingen en economische terugval weer kwetsbaar worden.

Voor HR en management wordt het dan ook steeds belangrijker om nu al grip te krijgen op kwetsbare functies en kwetsbare medewerkers. Nu en in de toekomst. Welke organisatiedoelstellingen zijn er voor de komende jaren? Welke functies en skills hebben we daar voor nodig? En welke afdelingen en functies zullen gaan krimpen? Dat is de input voor een gericht duurzame inzetbaarheidbeleid en learning en development.

Ondanks dat we nu in de beste arbeidsmarkt in jaren zitten, is het nu juist de tijd om te investeren in kwetsbare medewerkers om te voorkomen dat ze buiten spel komen te staan. Zeker daar waar vacatures moeilijk op te vullen zijn, is het een must om te kijken naar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en die de wil hebben om zich te ontwikkelen. Want een ding is zeker: de interne en externe arbeidsmarkt blijven continu in verandering.

Toelichting AMK-score
*De berekening van onze arbeidsmarktkansen (AMK-score) is door een onafhankelijke externe partij gevalideerd en wordt tevens gebruikt bij de verstrekking van hypotheken aan flexwerkers. De score geeft de verhouding weer tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt binnen die specifieke functiegroep. Het aanbod van werkzoekenden is gebaseerd op ons eigen Arbeidsmarkt GedragsOnderzoek (AGO) en de vraag op een bewerking van bronnen als Jobfeed en Jobdigger. Hiermee brengen we kansen en risico's voor branches, organisaties en individuen in kaart.